ماه مبارک رمضان و روزه داری سالمندان

ماه مبارک رمضان و روزه داری سالمندان
دیگر بار ماه صیام از راه رسید، ماه روزه داری بندگانی که خداوند روزه را بر آنان واجب فرمود، چنانکه بر پیشینیان، ولی وجوب روزه داری چنانکه در رساله های عملیه و در کلام بزرگان دین آمده جهان شمول و بر یکایک افراد بشر مصداق ندارد و تنها کسانی را شامل می گردد که از سلامت کامل جسمی و روانی برخوردار بوده و سایر شرایط روزه داری از قبیل مسافر نبودن و ... را دارا باشند.

از جمله افرادی که روزه داری آنان نیاز به برسی و تامل بیشتری دارد، سالمندان و بیماران هستند و اکیدا توصیه می شود که  سالمندان و مبتلایان به بیماری های سخت جسمی و بویژه بیماری های گوارشی حتماً قبل از روزه گرفتن با پزشک خود در مورد شرایط جسمی و روحی خود در ایام ماه رمضان مشورت کنند.

همه افراد و بویژه سالمندان بایستی به مانند دیگر روزهای سال، در سه نوبت میزان غذای مورد نیاز خود را دریافت نمایند، که در روزهای روزه داری این سه نوبت، به وعده های سحر، افطار و شام تغییر پیدا می نماید، البته با این توضیح که وعده سحر بایستی خصوصیات ناهار را داشته و سرشار از مواد مغذی و انرژی باشد تا انرژی لازم در طول روز را تامین نموده و سوخت و ساز پایه بدن را بالا نگه دارد، بدیهی است که حذف یا ساده انگاشتن وعده سحر منجر به افت قند خون در طول روز و در نتیجه بی حالی، سرگیجه و کاهش تمرکز و سقوط می گردد.

توصیه می شود که در وعده افطار غذای سبک و کم حجمی خورده شده و وعده شام با فاصله دست کم دو ساعت از وعده افطار میل شود.

سالمندان در صورتی که با نظر پزشک خود مجاز به روزه داری هستند بایستی در 3 وعده سحری، افطار و شام از مایعات مختلف به میزان حداقل 10 لیوان استفاده کنند تا آب مورد نیاز بدن آنان تامین شود، زیرا کاهش میزان آب در بدن سالمندان و کاهش قند خون ممکن است منجر به بروز سرگیجه و به دنبال آن عدم تعادل و سقوط سالمند شود.

مصرف میوه رنده شده، لبنیات کم چرب و بویژه شیر، استفاده از سوپ و آش در افطار و سحر، نوشیدن چای کم رنگ برای سالمندان مفید است.

سالمندان بایستی از نوشیدن چای پر رنگ، قهوه، کاکائو و موادی از این قبیل، به دلیل آنکه منجر به دفع بیشتر آب از بدن می شود در این ماه خودداری نمایند، همچنین نوشیدن بیش از حد مایعات شیرین، منجر به عطش و احساس تشنگی بیشتر در طول روز خواهد شد.

نوشیدن مقادیر زیاد آب و مایعات در دقایق انتهایی سحر و قبل از اذان صبح نیز به هیچ وجه توصیه نمی شود، زیرا نوشیدن مایعات زیاد در یک فاصله زمانی کوتاه، منجر به بروز مشکلاتی از قبیل نفخ معده، معده درد، بازگشت محتویات معده به مری، از دست دادن و رقیق شدن املاح و ضعف و بی حالی می شود، در عوض برای پیشگیری از این مشکلات و در عین حال تامین آب مورد نیاز بدن پیشنهاد می شود که سالمندان، آب مورد نیاز خود را در فاصله زمانی افطار تا سحر و به تناوب میل نمایند.

اکثر سالمندان به دلیل مشکلات ناشی از  بیدار شدن در شب، برای دفع ادرار، به غلط مایعات دریافتی خود را محدود می‌کنند در صورتی که  این کار، نه تنها درست نیست بلکه اکیدا توصیه می شود که سالمندان از مایعات فراوان خصوصا آب میوه و مرکبات استفاده کنند، زیرا در سنین بالا نیاز افراد به مایعات افزایش می یابد و در صورتی که مایعات به میزان کافی دریافت نشود، خطراتی را برای دستگاه ادراری در پی دارد.

همچنین بایستی به این نکته توجه داشت که نوشیدن مایعات بسیار سرد و یا چای داغ نه تنها کمکی به رفع تشنگی نمی کند بلکه تمایل به نوشیدن آب را در افراد بیشتر می نماید.

نوشیدن یک لیوان شیر نیم گرم به همراه عسل و یا خرما بهترین نوشیدنی برای باز کردن روزه است، زیرا علاوه بر تامین آب بدن، انواع ویتامین ها، مواد ریز مغذی از قبیل منیزیوم و آهن و نیز پروتئین و کلسیم را در اختیار سلول ها قرار می دهد.

سالمندانی که به مصرف شیر حساسیت دارند می توانند از سوپ جو رقیق شده حاوی سبزیجات و آب میوه های طبیعی استفاده کنند. 

 از دیگر نکاتی که سالمندان در روزه داری باید به آن توجه نمایند، خوردن انواع سبزیجات می باشد که با این کار، علاوه بر اینکه آب زیادی دریافت می کنند از ویتامینها، املاح و رنگدانه های ضد سرطان سبزیجات نیز بهره مند می شوند.

مصرف سبزیجات همچنین به سبب دارا بودن آب زیاد و باقی ماندن آن در دستگاه گوارش سبب کاهش تشنگی و ولع مصرف آب در روزه داران می شود.

 نیازهای تغذیه ای در سنین مختلف متفاوت است، از جمله نیاز به انرژی با افزایش سن کاهش می یابد که در ارتباط با کاهش اندازه بدن، کاهش توده چربی و کاهش فعالیت فیزیکی است و بنابر این مصرف سبزیجات نشاسته ای مثل سیب زمینی، باقالا، نخود و حبوبات که محتوی کالری کم و مواد مغزی زیادی هستند بسیار مفید است.

مصرف لبنیات نیز برای سالمندان بسیار ضروری است، زیرا هم تأمین کننده کلسیم و هم محتوی آب زیاد و مناسب روزه داران کهنسال است.
برای دریافت پروتیئن مورد نیاز در یک فرد مسن بهتر است از گوشت مرغ و ماهی (گوشتهای سفید) استفاده شود و در صورت تمایل به مصرف گوشت قرمز، با حداقل میزان چربی حداکثر دو تا سه بار در هفته مصرف شود.
نیازهای پروتئینی در سالمندان کمی بیشتر از افراد جوان تر است که به دلیل حفظ تعادل نیتروژنی و پیشگیری از تعادل منفی نیتروژنی وجلوگیری از تحلیل عضلات می باشد.

باز آنجا که افراد سالمند به علت کم تحرکی اکثراً دچار یبوست هستند، مصرف کربوهیدراتهای پیچیده مثل سبزیجات، غلات کامل و میوه ها در وعده های سحری و افطاری نسبت به سنین جوانی بیشتر توصیه می شود چرا که این گروه از مواد غذایی ذکر شده باعث جلوگیری از یبوست میشوند.

استفاده از شیربرنج و فرنی به همراه قطعاتی از میوه و خلال بادام نیز از جمله مواد غذایی مفید برای سالمندان روزه دار می باشد.

نکته بسیار مهم اینکه سالمندان روزه دار بایستی از تمام گروه های غذایی در وعده های افطار و سحر استفاده نمایند تا تمامی نیازهای تغذیه ای آنان برآورده شود.

۴ اَمرداد ۱۳۹۱ ۱۲:۱۵
طب سالمندی پیر فرزانه |
تعداد بازدید : ۱,۰۵۳

اظهار نظر

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.